László Kubala: Kaçak Bir Yıldızdan Barça'nın Simgesine

15 Haziran 1950 akşamı saat 20.30'da, Sarrià'da Espanyol'a karşı oynanan bir hazırlık maçının hemen ardından Barcelona'nın teknik sekreteri Josep Samitier masaya bir sözleşme koydu. İmzayı atan 23 yaşındaki forvet, Demir Perde'nin öte yakasından kaçmış futbolculardan kurulan Hungaria adlı gezici takımın yıldızı László Kubala'ydı. Kulüp bu tarihi bugün hâlâ yıl dönümü haberleriyle anıyor; ama hikâyenin asıl ilginç yanı, Kubala'nın resmî bir maça çıkabilmek için neredeyse bir yıl beklemek zorunda kalmasıdır.

Budapeşte'den Sarrià'ya: kaçışın kronolojisi

1. 1945: The Guardian'ın ölüm ilanına göre 18 yaşındaki Kubala, Ferencváros formasıyla ligde 19 gol attı.
2. 1946–1948: Ailesiyle Çekoslovakya'ya taşınıp Slovan Bratislava'da oynadı, ardından Budapeşte'ye dönerek Vasas'a geçti. Bu dönemde hem Çekoslovakya hem Macaristan milli takımlarında forma giydi.
3. Ocak 1949: Vasas ile yeni sözleşme imzalamış olmasına rağmen ülkeden kaçtı. El País'te Alfredo Relaño'nun aktardığına göre bir kamyonda Sovyet askeri kılığında sınıra kadar geldi, Avusturya'ya yürüyerek geçti. Oradan İtalya'ya, Pro Patria'ya ulaştı.
4. 1949: Macar federasyonu FIFA'ya başvurdu; askerlikten kaçmak gibi suçlamaların ardından FIFA bir yıllık men cezası verdi. Mundo Deportivo, bu sırada Torino'ya gitmesinin gündemde olduğunu ve Superga'da düşen uçakta bulunabileceğini yazar.
5. Ocak 1950: Roma yakınlarındaki Cinecittà'da bir Amerikan geçiş kampında, diğer sürgünlerle Hungaria'yı kurdu. Teknik direktör, Kubala'nın eşinin kardeşi Ferdinand Daučík'ti.
6. Haziran 1950: İspanya turnesi. Mundo Deportivo'nun dökümüne göre Hungaria 4 Haziran'da Chamartín'de Real Madrid'e 4-2 yenildi (Kubala 2 gol), 8 Haziran'da İspanya milli takımını 2-1 yendi, 10 Haziran'da Sarrià'da Espanyol'a 6-4 kaybetti; dört golün dördü de Kubala'nındı.

Madrid mi, Barcelona mı? İmzanın perde arkası

Real Madrid de Kubala'nın peşindeydi ve imzanın nasıl gerçekleştiğine dair anlatılar birbirini tutmuyor. The Guardian'da Brian Glanville, “efsaneye göre” Samitier'in bol içkili bir gecenin ardından Kubala'yı Madrid'e imzaya gittiğine inandırıp Barcelona trenine bindirdiğini, Kubala'nın da imzalanmamış Madrid anlaşmasındaki cömert şartları Barça'dan koparttığını yazdı. Mundo Deportivo ise sözleşmenin üç yıllık olduğunu ve Daučík'in de anlaşmanın parçası olarak üç yıllığına teknik direktör yapıldığını belirtir. Başkan Agustí Montal Galobart 17 Haziran'da gazeteye “Kubala jugará en el Barcelona si puede jugar en España” (Kubala, İspanya'da oynayabilirse Barcelona'da oynayacak) diyerek FIFA cezasına gönderme yapmıştı.

Relaño'nun versiyonunda Bernabéu, transfer belgesi alınamayacağı için geri çekildi; İspanya Federasyonu sekreteri Ricardo Cabot'un girişimleriyle Kubala önce amatör, sonra profesyonel olarak Barça'ya kaydedildi, İspanyol vatandaşlığı verildi ve FIFA transfer belgesi ancak 1954 yazında çıktı. Kulübün resmî sitesine göre Kubala, takımın en yüksek ikinci maaşını alan César Rodríguez'in altı katı kazanıyordu.

Bekleyiş ve “Beş Kupa” takımı

Glanville'e göre Kubala'nın Barça formasıyla ilk maçları Batı Almanya'dan Frankfurt'a karşı oynanan iki hazırlık karşılaşmasıydı: altı gol attı, beş golün hazırlanmasında rol aldı. Resmî ilk maçına ise kulübün kaydına göre ancak 1951 Kupası'nda, artık İspanyol vatandaşı olarak çıkabildi. Sonrası hızlı geldi: 1951-52 sezonunda Barça Lig, İspanya Kupası, Latin Kupası, Copa Eva Duarte ve Copa Martini Rossi'yi kazanarak “Beş Kupa” takımı adını aldı. Hücum hattı Basora, César, Kubala, Moreno ve Manchón'dan oluşuyordu.

Kulüp, Kubala'nın İspanya'ya falsolu şutu, penaltıda duraksayarak koşuyu ve topu bacaklarının arasında saklayarak korumayı “ithal ettiğini” yazar. Takım arkadaşı Luis Suárez de 2019'da kulüp sitesindeki yazısında, Brezilyalıların “paradinha” adını verdiği penaltı tekniğini Kubala'nın onlardan 40 yıl önce uyguladığını söyledi. Popülaritesi sahayla sınırlı kalmadı: “La raspa la inventó / Kubala con un balón” diye başlayan şarkı uyarlandı, kaçışını abartılı biçimde anlatan Los ases buscan la paz filminde kendisini oynadı.

10 Şubat 1952: yedi gollük gece

Mundo Deportivo'nun hatırlattığına göre Kubala bu maça, ayağındaki kırık nedeniyle altı maç kaçırdıktan sonra dönmüştü; o altı maçta takım iki beraberlik ve bir yenilgiyle tökezlemişti. Kulübün kaydına göre 120 yılı aşkın tarihte hiçbir Barça oyuncusu ligde bir maçta yedi gol atamadı. UEFA'nın derlemesine göre La Liga'da bu sayıya ulaşan diğer tek isim, 8 Şubat 1931'de Barça'ya karşı 12-1 biten maçta yedi gol atan Athletic'ten Agustín Sauto “Bata”. Kupada ise Eulogio Martínez 1957'de Atlético Madrid'e 8-1 kazanılan maçta yedi gol attı. Lionel Messi'nin bir maçtaki en yüksek sayısı, 2012'de Bayer Leverkusen'e attığı beş goldü.

Camp Nou'yu Kubala mı yaptırdı?

Yaygın anlatı kesin: Kubala o kadar seyirci çekti ki Les Corts küçük geldi ve Camp Nou inşa edildi. Kulübün 2022'deki anma haberi de onu yeni stadın “suçlularından” biri olarak tanımlar. Rakamlar bu tabloyu destekliyor: üye sayısı 1950'de 26.300'ken 1961'de 52.791'e çıktı.

Ancak kulübün kendi Camp Nou tarihçesi daha temkinli. Les Corts 1943'te iki kale arkası, 1945'te ana tribün yenilenerek büyütülmüştü. Tarihçeye göre Kubala'dan önce kazanılan 1947-48 ve 1948-49 lig şampiyonlukları da yeni stat kararında belirleyiciydi. İlk somut adım olan Maternitat bölgesindeki arsa için satın alma opsiyonu Eylül 1950'de, yani Kubala'nın ilk hazırlık maçından on beş gün önce imzalandı. Proje ancak Francesc Miró-Sans'ın 1953 seçimini kazanmasıyla hızlandı. Temel 28 Mart 1954'te atıldı, stat 24 Eylül 1957'de 99.053 kişilik kapasiteyle açıldı. Kubala, açılış maçının ilk on birindeydi. Kulübün dokümantasyon merkezi direktörü Manuel Tomás ise 2016'da Ara gazetesine daha ileri gitti: ona göre Les Corts'u 1951'den önce zaten küçülten isim César Rodríguez'di.

Herrera, Bern ve veda

Glanville'e göre 1958'de Helenio Herrera'nın gelişiyle işler bozuldu. Kubala, teknik direktörün maç öncesi ritüellerini açıkça küçümsedi, 1959-60'ta ikili prim konusunda sert biçimde tartıştı ve Real Madrid'e karşı Avrupa Kupası yarı finalinde kadro dışı bırakıldı. Bir sonraki sezon Madrid'i eleyen golün hazırlayıcısı oldu, Bern finalinde topu iki kez direğe çarptırdı ve ardından futbolu bıraktı. Kulübe göre 1963'e kadar Barça'nın teknik direktörlüğünü de yaptı. Glanville'e göre Temmuz 1969'da İspanya milli takımının başına geçti ve 1980'e kadar 68 maçta takımı yönetti.

Heykel ve rakamlar

RTVE'nin aktardığına göre Kubala'nın yaklaşık iki metrelik bronz heykeli 24 Eylül 2009'da, hem La Mercè bayramına hem Camp Nou'nun 52. yaşına denk gelen günde ana tribün önündeki meydanda açıldı. Eser heykeltıraş Montserrat García Rius'a ait. Heykel, Agrupación Barça Veteranos'un (eski oyuncular derneği) başlattığı halk kampanyasıyla finanse edildi; masrafın yarısını kulüp karşıladı. Kubala 17 Mayıs 2002'de öldü; 20. ölüm yıl dönümünde Başkan Joan Laporta heykele çiçek bıraktı.

Tablodaki iki sayım birbirinin alternatifi değil: kulübün 357 maçlık rakamı lig dışındaki maçları da kapsıyor, BDFutbol'un 186 maçı ise yalnızca Primera División karşılaşmaları.