Josep Samitier: Oyuncu, Teknik Direktör ve Kubala'yı Getiren Adam

Josep Samitier'in Barcelona'dan aldığı ilk “transfer ücreti” bir saatti. Kulübün 2022'deki resmî anma yazısı, futbolun henüz amatör sayıldığı 1919'da genç oyuncuya karanlıkta parlayan kadranlı bir saat verildiğini yazar. Dönemin başkanı Ricard Graells'in torunu Jaume Graells ise Mundo Deportivo'ya ödülün “bir cep saati ve bir yelek” olduğunu, dedesinin Samitier'i şapka fabrikasında işe aldığını ve oyuncuların o yıllarda gizlice profesyonel olduğunu anlattı. Kaynaklar oyuncunun nereden geldiği konusunda da ayrışıyor: kulüp 11-17 yaşları arasında Internacional'da oynadığını yazıyor, Graells ise Sants'tan geldiğini söylüyor.

Bu mütevazı başlangıç, kulüp tarihinin en uzun ve en çok katmanlı ilişkilerinden birinin ilk adımıydı. Samitier, Barça'nın hem ilk büyük sahadaki idolü, hem şampiyon teknik direktörü, hem de 1950'lerin büyük kadrosunu kuran teknik sekreteri oldu.

Birinci rol: sahadaki “çekirge adam”

Samitier, 31 Mayıs 1919'da Carrer Indústria'daki sahada, Birinci Dünya Savaşı'nın galip ülkelerinin oyuncularından kurulu bir karmaya karşı oynanan hazırlık maçında ilk kez Barça formasını giydi. Kulüp tarihçisi Manel Tomás'ın yüzüncü yıl yazısına göre maç 2-0 bitti ve 17 yaşındaki orta saha ikinci golü bir korneri tamamlayarak attı. Aynı gün kalede de bir ilk yaşanıyordu: yakın arkadaşı Ricardo Zamora da Barça'daki ilk maçına çıktı. Mundo Deportivo'ya göre gönülden Espanyollu olan Zamora iki yıl sonra o kulübe döndü; ikisi yıllar sonra Real Madrid'de yeniden takım arkadaşı oldu.

Samitier'in lakabı Türkçeye genellikle yanlış aktarılıyor. Katalanca “Home llagosta” lakabını kulübün İngilizce sayfaları bazen “lobster man” (ıstakoz adam), bazen “Locust Man” (çekirge adam) diye çeviriyor. Gazeteci Xavier Bosch, Mundo Deportivo'daki yazısında lakabın karikatürist Valentí Castanys'in çizimiyle yerleştiğini ve kastedilenin kabuklu deniz canlısı değil, tarlalarda sıçrayan çekirge olduğunu açıklar. Göndermenin kaynağı, Samitier'in akrobatik sıçramalarla vurduğu kafalardı.

Kulübe göre Samitier 1923'ten itibaren orta sahadan santrforluğa geçti. 1919-1932 arasında 232 resmî maçta 184 gol attı; bu sayıyla kulübün resmî maçlardaki tüm zamanların golcüleri listesinde, önünde yalnızca Messi, César, Suárez ve Kubala bulunan beşinci sıradaydı. Hazırlık maçlarıyla birlikte kulübün oyuncu kartı 504 maç ve 361 gol veriyor. Bir de sembolik bir sayı var: Samitier, 31 Ocak 1926'da Katalonya Şampiyonası'nda Europa'ya karşı kulüp tarihinin 1.000. golünü attı.

Dönemin seyirci patlaması da onun adıyla anılıyor. Kulüp, Samitier'li kadronun 6.000 kişilik Carrer Indústria sahasını küçük düşürdüğünü ve bu yüzden 1922'de 22.000 kişilik Les Corts'un inşa edildiğini yazar. Saha dışında da bir ilkti: kulüp onu Barça tarihinin “ilk gerçek medya yıldızı” olarak tanımlar; arkadaşları arasında Salvador Dalí, Maurice Chevalier ve 1928'de ona bir tango adayan Carlos Gardel vardı. Bosch'un aktardığı dizeler şöyle başlar: “Sami, capitán del Barcelona / con tu juego, que emociona”.

Uluslararası sahnede de iz bıraktı. Kulübe göre 18 yaşında 1920 Anvers Olimpiyatları'na giden İspanya kadrosuna seçildi ve milli formayı 21 kez giydi; Mundo Deportivo bu kadronun gümüş madalya kazandığını hatırlatır. Kulüpteki kupa sayısında ise küçük bir tutarsızlık var: kulübün oyuncu kartı ve 2022 haberi 11 Katalonya Şampiyonası sayarken, aynı kulübün 2019 yüzüncü yıl yazısı ve Mundo Deportivo 12 diyor.

Ara bölüm: Madrid ve sürgün

Kulübün anlatımıyla Samitier, Başkan Joan Coma ile yaşadığı anlaşmazlıklar yüzünden 30 Aralık 1932'de Barça'dan ayrılıp Real Madrid'e imza attı ve 1933-34 sezonu sonuna kadar orada kaldı. Mundo Deportivo'ya göre onu Madrid'e götüren, kulübün o zamanki yönetim sekreteri Santiago Bernabéu'ydu; Samitier Madrid'de bir Lig ve bir Kupa kazandı. Yine de bağ kopmadı: 19 Ocak 1936'da Les Corts'ta onun için bir jübile maçı düzenlendi ve kulübe göre Madrid yıllarında bile Barça üyeliğinden vazgeçmemişti. İç Savaş başladığında Fransa'ya geçti ve OGC Nice'te oynadı.

İkinci rol: şampiyon teknik direktör

1943'te Barcelona'ya dönen Samitier, ertesi yıl teknik direktör oldu ve 1947'ye kadar görevde kaldı. Bu dönemin en büyük başarısı, kulüp tarihinin ikinci lig şampiyonluğu olan 1944-45 sezonuydu; 1945'te Copa Eva Duarte da geldi. Mundo Deportivo'nun hatırlattığı ayrıntı simetrik: 1928-29'daki ilk şampiyonlukta da takımın kaptanı oydu.

Üçüncü rol: kadroyu kuran teknik sekreter

1947'den itibaren teknik sekreter olarak Samitier'in imzası, 1950'lerin büyük Barça'sının hemen her parçasında var. Kulübe göre László Kubala, Villaverde, Eulogio Martínez ve Evaristo onun transferleriydi. Alfredo Di Stéfano da onun listesindeydi, ancak saha dışı nedenlerle Barça'ya hiç katılmadı. Mundo Deportivo'ya göre Bernabéu 1953'te ona Barça'daki maaşının dört katını önerdi; Samitier o gün kaldı.

1959'da ise ayrıldı. Kulübün resmî metni ayrılığı teknik direktör Helenio Herrera ile yaşanan anlaşmazlıklara bağlıyor; Mundo Deportivo ise Samitier'in o sırada Başkan Miró-Sans yönetimiyle küs olduğunu vurguluyor. Her iki kaynak da sonucun aynı olduğunu yazıyor: Samitier yeniden Real Madrid'e, bu kez teknik sekreter olarak gitti. 2024'te Barça'nın 1961 Bern finalini inceleyen kitabıyla ilgili La Vanguardia röportajında gazeteci Xavier Garcia Luque, Samitier'in yokluğunu o finali kaybeden yapının eksiklerinden biri olarak sayar. Samitier 1962'de Barça'ya döndü.

Son yıllar ve iz

Samitier 4 Mayıs 1972'de, hâlâ teknik sekreterken Barcelona'da öldü. Mundo Deportivo'ya göre Camp Nou'da kurulan cenaze salonunu binlerce kişi ziyaret etti; tabutunu Ramallets, Bosch, Segarra, Hanke ve onu “como un segundo padre” (ikinci bir baba gibi) gören Kubala taşıdı. Les Corts mezarlığına gömüldü. 16 Eylül 1993'te Fòrum Samitier'in girişimiyle Camp Nou yakınındaki bir sokağa adı verildi. Kişisel arşivi ise 2002'de eski oyuncular derneğinin sekreteri Joan Rovira'nın dul eşi Valentina Soler adına kulübe bağışladığı bir bavulla geldi: kulübün Dokümantasyon ve Çalışma Merkezi'nin yönettiği koleksiyonda yaklaşık 1.022 fotoğraf bulunuyor.