Helenio Herrera ve Barça: İki Şampiyonluk, Bir Waterloo

Helenio Herrera, Barcelona'ya 22 Nisan 1958'de Sevilla'dan geldi ve iki yıldan biraz fazla kaldı. Bu kısa süreye iki lig şampiyonluğu, bir İspanya Kupası, kulüp tarihinin o güne kadarki en iyi lig sezonu ve Real Madrid'e karşı bir yenilginin ardından gelen gürültülü bir kovulma sığdı. Aşağıda bu dönemi aşama aşama, her kupanın kime yazılması gerektiği tartışmasıyla birlikte inceliyoruz.

Önce bir muhasebe: hangi kupa Herrera'nın?

Kulübün kendi sayfaları bile bu soruda ayrışıyor. İngilizce teknik direktör kartı Herrera'ya “iki Lig, bir Kupa ve iki Fuar Kupası” yazarken İspanyolca kart “una Copa de Ferias” diyor. Farkın nedeni, iki Fuar Kupası finalinin de takvim olarak Herrera döneminin uçlarına denk gelmesi:

Birinci aşama: 1958-59, rekor sezon

BDFutbol'un lig tablosuna göre Barça 1958-59'u 30 maçta 24 galibiyet, 3 beraberlik ve 3 yenilgiyle, 96 golle tamamladı; 51 puanla Real Madrid'in dört puan önündeydi. El Mundo bu sezonu, kadrodaki üç Macar oyuncuya, Kubala, Kocsis ve Czibor'a atfen “üç Macarın çifte kupası” olarak anar ve 51 puan, 96 gol ile 24 galibiyetin kulüp rekoru olduğunu yazar.

Kupada da Madrid engeli aşıldı. Alfredo Relaño'nun El País'teki yazısına göre Barça yarı finalde Madrid'i, Bernabéu'da 2-4 kazanarak eledi. Final 21 Haziran 1959'da yine Santiago Bernabéu'da oynandı. Granada'nın resmî sitesindeki arşiv yazısına göre sakat Ramallets'in yerine kalede Estrems vardı ve Barça Granada'yı 4-1 yendi.

İkinci aşama: 1959-60, averaj ve Avrupa

İkinci sezonda lig son haftaya kadar gitti. Kulübün 2020'deki yıl dönümü haberine göre Barça 17 Nisan 1960'ta Zaragoza'yı 5-0 yendi; goller Gensana, Suárez, Segarra, Eulogio Martínez ve Evaristo'dan geldi. RSSSF'nin tablosuna göre iki takım da 46 puanda bitirdi: Barça'nın gol farkı 86-28, Madrid'in 92-36'ydı. Kulübe göre şampiyonluğu belirleyen, gol ortalamasıydı (atılan golün yenilen gole oranı): Barça 3,07, Madrid 2,56.

Avrupa'da ise takım bir seri yakaladı. Gonzalo Suárez'in El País'teki yazısına göre Barça uluslararası maçlarda 22 maçlık yenilmezlik serisi yaşadı ve bu maçlarda 112 gol atıp 24 gol yedi. Relaño'nun anlatımıyla Avrupa Kupası'nda CDNA Sofya, Milan ve Wolverhampton elendi; Wolverhampton'a karşı Camp Nou'da 4-0, İngiltere'de 5-2 kazanıldı ve ev sahibi oyuncular Barça için koridor oluşturdu. Cuadernos de Fútbol'a göre CDNA rövanşı, Camp Nou'nun ışıklandırmasının ilk kez yandığı maçtı ve Macar oyuncular, sürgün oldukları için Sofya deplasmanına götürülmedi.

Üçüncü aşama: yarı final ve “Waterloo”

Avrupa Kupası yarı finalinde rakip, ezeli rakip Real Madrid'di. Herrera, Kubala'yı iki maçta da oynatmadı. Barça Madrid'de 3-1 kaybetti; Gonzalo Suárez'e göre o maçta Barça'nın iki golü iptal edildi. 27 Nisan 1960'taki rövanşta Camp Nou'da da 3-1 yenildi; toplam skor 6-2'ydi. AS, Camp Nou seyircisinin Madrid'i alkışladığını yazar.

Ertesi gün Herrera, Canaletas'ta toplanan taraftarlarla karşılaştı. Relaño'nun aktardığına göre Kubala'yı neden oynatmadığı sorulduğunda “Porque le falta movilidad” (çünkü hareketliliği eksik) dedi ve ekledi: “¿Hace cuánto que ustedes no han visto a Kubala hacer las cosas que hizo Puskas ayer?” (Kubala'nın, Puskás'ın dün yaptıklarını yaptığını en son ne zaman gördünüz?). Marca'nın manşeti ise “Toda Europa vio el Waterloo de Napoleón Herrera” oldu.

Relaño'ya göre kulüp, Herrera'nın görevine son verildiğini bu olaydan iki gün sonra, cumartesi günü açıkladı. Ayrılığın ardındaki ilişki ağı da önemliydi. The Guardian'ın Kubala ölüm ilanına göre ikili, maç öncesi ritüeller ve 1959-60'taki ikili prim tartışması yüzünden çoktan karşı karşıya gelmişti. Kulübe göre teknik sekreter Josep Samitier da 1959'da Herrera'yla anlaşmazlık nedeniyle Real Madrid'e gitmişti.

Herrera'nın Inter'le ne zaman anlaştığı konusunda kaynaklar uyuşmuyor. Relaño, Angelo Moratti'nin imzaladığı sözleşmenin Herrera'nın imzasını bekleyerek çekmecede durduğunu yazar; AS onun zaten Inter'le anlaşmış olduğunu söyler; Cuadernos de Fútbol ise kovulmasından aylar önce bir ön sözleşme imzaladığını belirtir. Herrera'nın üvey oğlu olan Gonzalo Suárez'in El País yazısı da sözleşmenin aylar önce imzalandığı görüşündedir. Herrera'nın sokakta saldırıya uğradığı anlatısına da dikkat: Cuadernos de Fútbol, Herrera'nın anılarında böyle bir saldırıyı yalanladığını aktarır.

Yöntem ve sözler

Kulübün kartı Herrera'yı maç öncesi psikolojik hazırlığın ve libero kullanımının öncülerinden biri olarak tanımlar ve iki ünlü sözünü aktarır: “Con diez se juega mejor que con once” (on kişiyle on bir kişiden daha iyi oynanır) ve “Este partido lo ganamos sin bajar del autocar” (bu maçı otobüsten inmeden kazanırız). Luis Suárez da anı yazısında Herrera'yı çok çalışkan biri olarak hatırlar ve takımını sürekli hareket etmeye zorladığını anlatır. Herrera bir yıl sonra Suárez'i Inter'e götürdü; Relaño'ya göre Barça, onun gidişinden sonra 14 yıl lig kazanamadı.

Dördüncü aşama: 1980-81 dönüşü

Herrera kulübe iki kez daha döndü. Kulübün İngilizce kartına göre 1979-80'de Quimet Rifé'nin yerini aldı ve 1981'de Kubala'nın yerine yeniden göreve geldi; İspanyolca kart bu ikinci dönüşü Kasım 1981 olarak tarihliyor, ki bu tarih aynı kartın sözünü ettiği 1980-81 Kupası'ndan sonraya düşüyor. Kesin olan, sezonun final maçı: Footballia'nın maç kaydına göre Barça 18 Haziran 1981'de Vicente Calderón'da Sporting Gijón'u 3-1 yendi. Kayıtta teknik direktör olarak 71 yaşındaki Herrera görünüyor; goller Quini'den (2) ve Esteban'dan geldi, Sporting'in golünü Maceda attı.